تاریخ :  ۱۳٩٢/۱٠/۱٦
نویسنده :  مجید قرنجیک

متن کامل مقالات شماره ی 2 دوره 4، تابستان 92 فصلنامه ی پژوهش های روستایی در این مطلب قرار دارد.

1- نقش مدیریت محلی در توسعه کالبدی سکونتگاه های روستایی؛ (مطالعه موردی: شهرستان آران و بیدگل): سیدعلی بدری؛ سعیدرضا اکبریان رونیزی؛ محمدجواد قصابی

2-نقش گردشگری خانه های دوم در تغییرات کالبدی _ فیزیکی نواحی روستایی (مطالعه موردی : دهستان برغان شهرستان ساوجبلاغ): فضیله دادورخانی؛ حمید زمانی؛ مجتبی قدیری معصوم؛ اسمعیل عاشری

3-سنجش عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی سالمندان در مناطق روستایی (مطالعه موردی: شهرستان نیشابور): محمد رضا رضوانی؛ حسین منصوریان؛ حسن احمد آبادی؛ فرشته احمد آبادی؛ شیوا پروایی هره دشت

برای مشاهده لیست کامل مقالات و چکیده ی آنها و دانلود متن کامل، به ادامه مطلب بروید یا روی شکل زیر کلیک کنید.

مشاهده لیست کامل مقالات و دانلود


 1- نقش مدیریت محلی در توسعه کالبدی سکونتگاه های روستایی؛ (مطالعه موردی: شهرستان آران و بیدگل)

سیدعلی بدری ؛ سعیدرضا اکبریان رونیزی؛ محمدجواد قصابی

چکیده

با وجود زمینه و پشتوانه‏های قانونی برای ایفای نقش مدیریت ‏محلی و مداخله در فرایند توسعة روستا و از جمله توسعه و گسترش فیزیکی سکونتگاه‌های روستایی، بررسی نقش‏آفرینی و میزان تأثیرگذاری مدیریت روستایی سطح خرد نیازمند کنکاش و تحقیق است. مقالة حاضر به ابعاد مختلف فرایند توسعة فیزیکی سکونتگاه‏های واقع در محدودة یک حوزة روستایی پرداخته‏ است. تحقیق حاضر از نوع کاربردی و به‌لحاظ روش غالب تحقیق پیمایشی است. این تحقیق مبتنی بر روش اسنادی و میدانی (پرسشنامه) در 11 روستای دارای طرح هادی، واقع در محدودة شهرستان آران و بیدگل، و با مراجعه به 11 دهیار و 22 عضو شورای اسلامی و 192 خانوار نمونه انجام شد. برای طراحی پرسشنامه، در آغاز، تعدادی نماگر، در قالب هفت معیار عمده، انتخاب شد و سی تن از متخصصان حوزه‏های مطالعاتی مرتبط (جغرافیا، برنامه‏ریزی روستایی، مدیریت، جامعه‏شناسی)، با استفاده از روش دلفی، آن را ارزیابی و تأیید کردند. سنجش پایایی نیز، با استفاده از روش آلفای کرونباخ، برای پرسشنامة ساکنان محلی معادل 913/0 و برای پرسشنامة مدیران 807/0 محاسبه شد. یافته‏های تحقیق بر نقش‏آفرینی و تأثیرگذاری مدیریت محلی در توسعة کالبدی روستایی صحه می‏گذارد. در همین زمینه، جز در معیار مسکن، در معیارهای مورد بررسی بین دیدگاه دو جامعة آماری تفاوتی معنادار وجود دارد. در عین حال، از طریق آزمون اندازه‏گیری مکرر تفاوتی معنادار بین معیارهای توسعة کالبدی روستاهای نمونه آشکار شد. در نهایت می‏توان نتیجه گرفت که، به‌رغم غیر مشارکتی بودن فرایند تهیه و اجرای طرح‏های کالبدی روستایی، به‌دلیل تأثیرگذاری نتایج حاصل از اجرای طرح‏هایی مانند طرح هادی در زندگی ساکنان روستا و حساسیت مدیریت محلی (شورای اسلامی و دهیاری) برای انجام‌دادن وظایف قانونی دخالت آنان نه‌فقط در مرحلة اجرا، بلکه در فرایند تهیه و تصویب طرح‏های کالبدی ضرورت تام دارد.

 دانلود متن کامل از سایت اصلی فصلنامه

------------------------------------------------------------

2- نقش گردشگری خانه های دوم در تغییرات کالبدی _ فیزیکی نواحی روستایی (مطالعه موردی : دهستان برغان شهرستان ساوجبلاغ)

فضیله دادورخانی؛ حمید زمانی؛ مجتبی قدیری معصوم؛ اسمعیل عاشری

چکیده

گردشگری خانه‌های دوم یکی از الگوهای مهم گردشگری در نواحی روستایی است که بر فضای روستایی در ابعاد مختلف، به‌ویژه کالبدی‌ـ فیزیکی، تأثیر مثبت و منفی دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی پیامدهای کالبدی‌ـ فیزیکی گردشگری خانه‌های دوم و روش تحقیق توصیفی‌ـ تحلیلی بود. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه گردآوری شد و روایی آن به‌صورت صوری و پایایی آن با آلفای کرونباخ 80/0 به تأیید رسید. همچنین داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌های آماری تجزیه و تحلیل شد. جامعة آماری تحقیق شامل چهار روستای دهستان برغان، با 550 نفر جمعیت، است. نمونه‌ها (150 N=) با استفاده از فرمول کوکران از بین مردم روستا به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. معماری خانه‌های روستایی با کارکردهای مختلف آن‌ها تناسب دارد؛ مثل کارکرد اتاق، انبار، محل خشک‌کردن محصولات باغی، آغل حیوانات، و ... در حالی که خانه‌های دوم فقط کارکرد استراحتی و تفریحی دارند. این الگو عمدتاً بر سبک معماری خانه‌های ساکنان نیز تأثیر گذاشته، موجب کاهش فضاهای معیشتی درون بافت خانه‌های آنان شده، و ساختاری نامتناسب با کارکرد روستا به‌وجود آورده است. یافته‌ها بیانگر آن است که در دهه‌های اخیر با پیامدهای کالبدی گوناگون مانند تغییر کاربری باغات و مزارع، بافت سنّتی مسکن روستا، کاهش دسترسی ساکنان به زمین‌های مسکونی، معماری ناهمگون با محیط همراه بوده و منجر به بروز ناهماهنگی در چهره و ساختار محیطی آن شده است.

دانلود متن کامل از سایت اصلی فصلنامه

------------------------------------------------------------

3- سنجش عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی سالمندان در مناطق روستایی (مطالعه موردی: شهرستان نیشابور)

محمد رضا رضوانی؛ حسین منصوریان؛ حسن احمد آبادی؛ فرشته احمد آبادی؛ شیوا پروایی هره دشت

چکیده

توجه به مسائل و نیازهای دوران سالمندی ضرورتی اجتماعی در جهت ارتقای کیفیت زندگی سالمندان به ‌شمار می‌رود. هدف اصلی پژوهش حاضر سنجش عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی سالمندان در مناطق روستایی است. به همین منظور ۱۵۰ نفر (۷۲ مرد و ۷۸ زن) از سالمندان مناطق روستایی شهرستان نیشابور، به صورت نمونه‏گیری خوشه‏ای چندمرحله‏ای، انتخاب شدند و دربارۀ زندگی آن‌ها مطالعه شد. چارچوب نظری تحقیق تلفیقی از نظریات جامعه‏شناسی سالمندی و نظریات کیفیت زندگی است. یافته‏ها نشان می‏دهد حدود ۳۶ درصد سالمندان روستای مورد مطالعه کیفیت زندگی خود را خوب و بسیار خوب، ۵۵ درصد افراد کیفیت زندگی را متوسط، و حدود ۹ درصد کیفیت زندگی را بد و بسیار بد ارزیابی کرده‌اند. نتایج تحلیل عاملی دَه عامل کلیدی را برای تعیین ابعاد کیفیت ذهنی زندگی سالمندان نشان می‌دهد که این دَه عامل ۰۱۶/۷۴ درصد از کل واریانس را تبیین می‌کند. نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان می‌دهد شش عامل سرزندگی در گام اول، بهزیستی ذهنی در گام دوم، توانایی جسمی و ذهنی در گام سوم، کیفیت خدمات بهداشتی و قابلیت دسترسی به آن در گام چهارم، روابط اجتماعی در گام پنجم، و تعامل اجتماعی در گام ششم، به‌ ‌ترتیب میزان اهمیتی که در تبیین متغیر وابسته دارند، وارد معادلة رگرسیونی شده‌اند. در مجموع این شش عامل توانسته‌اند بیش از ۶۰ درصد تغییرات کیفیت زندگی را در ناحیۀ مورد مطالعه تبیین کنند. بنابراین، برای ارتقای کیفیت زندگی سالمندان مناطق روستایی ضرورت توجه و اقدامات عملی در حوزۀ عوامل شناسایی‌شده احساس می‏شود.

دانلود متن کامل از سایت اصلی فصلنامه

------------------------------------------------------------

4- تحلیل عاملی عوامل پیش برنده و بازدارنده توسعه اجتماعی (مطالعه موردی: شهرستان کرج، 1389)

شیدرخ سادات حبیب زاده؛ هوشنگ ایروانی؛ خلیل کلانتری

چکیده

موضوع توسعة اجتماعی گفتمانی است که اندیشمندان علوم اجتماعی از اواخر قرن بیستم تاکنون به آن توجه کرده‌اند. هر جامعه‌‌ای که در جهت توسعة اجتماعی تلاش می‌کند، باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی کند که با شناخت درستْ،عوامل پیش‌برنده تقویت و عوامل بازدارنده تضعیف شوند. تحقیق حاضر، با هدف دستیابی به درکی عمیق از توسعة اجتماعی در روستاهای شهرستان کرج، به روش پیمایشی، توصیفی، تحلیلی انجام شد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 124 نفر تعیین شدکه برای اطمینان بیشتر 150 نفر انتخاب شد. این تعداد(6354نفر) از بین جامعة آماری مردان و زنان عضو خانوار کشاورزان ساکن روستاهای شهرستان کرج، انتخاب شدند. برای انتخاب روستاها از روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای و برای انتخاب افراد از روش نمونه‌گیری تصادفی استفاده شد. اطلاعات لازم از طریق پرسشنامه‌ای که روایی آن بر اساس نظرخواهی از کارشناسان و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ (بالای 7/0) به تأیید رسید، جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار spss و تکنیک تحلیل عاملی تحلیل شد. بر اساس نتایج تحلیل عاملی، عوامل پیش‌برندة توسعة اجتماعی محیط زیست (17/16%)، حمل‌ونقل (37/10%)، اشتغال زنان (66/9%)، ارتباطات (53/9%)، همبستگی اجتماعی (6/8%)، روابط خانوادگی (69/7%)، درخواست کمک از دیگران (24/6%)، و علاقه به کار (69/5%) شناخته شد و در مجموع 97/73 درصد از واریانس کل را تبیین کرد. عوامل بهداشت سنّتی (36/14%)، عدم احساس نیاز به آموزش (92/11%)، عدم احساس امنیت (25/11%)، بی‌اعتمادی به دیگران (10%)، خوداتکایی منفی (84/9%)، و درون‌گرایی (11/8%) جزء عوامل بازدارندة توسعة اجتماعی شناخته شد و 51/65 درصد از واریانس کل را تبیین کرد.

دانلود متن کامل از سایت اصلی فصلنامه

------------------------------------------------------------

5- بررسی عوامل مؤثر بر وضعیت تغذیه ای روستاییان شهرستان کرمانشاه

فاطمه پورقاسم؛ سهیلا پورجاوید؛ امیرحسین علی بیگی

چکیده

تحقیق توصیفی‌ـ همبستگی حاضر با هدف بررسی و شناسایی وضعیت تغذیه و عوامل مؤثر بر آن در خانوارهای روستایی شهرستان کرمانشاه انجام گرفت. نمونه‌گیری به‌روش خوشه‌ای انجام شد. تعداد نمونه، بر اساس جدول بارتلت و همکاران، ۱۳۴۰ خانوار تعیین گشت. ابزار جمع‌آوریِ اطلاعات پرسشنامة محقق‌ساز بود که روایی آن از طریق پانل متخصصان تأیید شد و پایایی آن، با استفاده از آزمون کرونباخ آلفا، به تأیید رسید. بر اساس یافته‌ها، ۷۳ درصد تغییرات متغیر وابستة تغذیة خانوارهای روستایی شهرستان کرمانشاه با هفت متغیرِ درآمد خانواده، قیمت مواد غذایی، سطح دانش و اطلاعات تغذیه‌ای خانوار، تحصیلات پدر خانواده، تحصیلات مادر خانواده، تعداد اعضای خانواده، و میزان دسترسی به مواد غذایی تبیین می‌شود. نتایج نشان می‌دهد خانوارهای روستایی از انواع نان، قند، روغن، لبنیات، غلات، حبوبات، و چای در طول هفته بیشترین استفاده را می‌کنند و سبزیجات و گوشت و میوه کمترین میزان مصرف را در طول هفته به خود اختصاص می‌دهد. عواملی چون فرهنگ غذایی خاص در منطقه، کمبود دانش و اطلاعات تغذیه‌ای، فقر و پایین‌بودن درآمد، عدم دسترسی دائم به مواد غذایی، و بالابودن قیمت مواد غذایی بر پایین‌بودن میزان مصرف سبزیجات و گوشت و میوه در خانوارهای روستایی شهرستان کرمانشاه مؤثر است. بنابراین، عملکرد تغذیه‌ای خانوارهای روستایی بر این نکته دلالت دارد که آنان در تأمین انواع خوراک با ارزش غذایی مناسب با مشکل مواجه‌اند. نتایج این تحقیق می‌تواند به مسئولان در برنامه‌ریزی برای ارتقای سطح تغذیة جامعة روستایی کشور کمک کند.

دانلود متن کامل از سایت اصلی فصلنامه

------------------------------------------------------------

6- نقش منابع و کانال‏های ارتباطی و اطلاعاتی در توانمندسازی زنان روستایی شهرستان دیواندره

مسلم سواری؛ نعمت اله شیری؛ علی اسدی

چکیده

هدف کلی این تحقیق بررسی نقش کانال‏های ارتباطی و اطلاعاتی در توانمندسازی زنان روستایی است. جامعة آماری تحقیق کلیة زنان روستایی بالای پانزده سال شهرستان دیواندره (استان کردستان) بودند (N=17101). با استفاده از فرمول نمونه‏گیری کوکران 131 نفر از آن‏ها انتخاب شدند. برای اعتبار بیشتر یافته‏ها 180 پرسشنامه با روش نمونه‏گیری تصادفی طبقه‏ای، با انتساب متناسب، توزیع و در نهایت 166 پرسشنامه تکمیل و تجزیه و تحلیل شد. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه‏ای بود که روایی آن را پانل متخصصان و پایایی آن را ضریب آلفای کرونباخ تأیید کرد (7/0α>). تجزیه و تحلیل داده‏ها به‏وسیلة نرم‏افزار SPSSwin18 انجام شد. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد رابطه‌ای مثبت و معنا‏دار، در سطح 1 درصد، بین منابع و کانال‏های ارتباطی و اطلاعاتی (محلی، ملی، بین‌المللی) با توانمندسازی زنان روستایی وجود دارد. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد منابع و کانال‏های ارتباطی و اطلاعاتی (محلی، ملی، بین‌المللی) قادرند 2/53 درصد از تغییرات واریانس متغیر وابستة تحقیق را تبیین کنند.

دانلود متن کامل از سایت اصلی فصلنامه

------------------------------------------------------------

7- تحلیل مکانی آمد و شدهای روزانه مرتبط با کار و تحصیل در مناطق روستایی پیرامون کلان‌شهرها (مطالعه موردی: منطقه کلان‌شهری تهران)

احمد پوراحمد؛ اسفندیار زبردست‌؛ مهدی قرخلو‌؛ سید عباس رجائی

چکیده

سفرهای روزانه بین مراکز روستایی و نقاط شهری پدیده‌ای است که در همة کشورها، با تفاوت‌هایی برخاسته از ساختارهای اقتصادی و اجتماعی آن‌ها، مشاهده می‌شود. در کشور ما نیز این پدیده، با توجه به گسترش مناطق کلان‌شهری و مسائل و مشکلات، از جمله گرانی مسکن، رو به افزایش است. تاکنون آمار رسمی از این تعداد جمعیت منتشر نشده است. در سرشماری سال 1385 اولین تلاش برای بررسی این جمعیت انجام شد. در این بررسی با استفاده از تحلیل اکتشافی و به‌کارگیری آمارهای فضایی سعی شد این پدیده از نظر مکانی و توزیع فضایی پیرامون کلان‌شهر تهران بررسی شود. رفت‌وآمد روزانه برای کار یا تحصیل در سطح روستاهای کلان‌شهر تهران در سه وضعیت مراجعه از روستا به شهر، از روستا به روستا، و از شهر به روستا بررسی و مشخص شد، دو خوشة بزرگ در جنوب تهران مهم‌ترین مراکز فرستندة جمعیت برای کار یا تحصیل به نقاط شهری‌اند؛ یعنی بخش‌هایی از ری، پاکدشت، رباط‌کریم، و شهریار. مهم‌ترین قطب فرستندة جمعیت به نقاط روستایی برای کار یا تحصیل نیز شهرستان پاکدشت است. مراجعة جمعیت از نقاط شهری به نقاط روستایی نشان می‌دهد این مقادیر برای کل منطقة کلان‌شهر تهران الگویی تصادفی دارد. به عبارت دیگر، مراکز خاصی با این خصیصه در کلان‌شهر تهران وجود ندارد؛ ولی نقاط شهری رودهن، پردیس، پیشوا، پاکدشت، بومهن، نصیرآباد، و شاهدشهر بیشترین جمعیت را به نقاط روستایی برای کار یا تحصیل می‌فرستند.

دانلود متن کامل از سایت اصلی فصلنامه

------------------------------------------------------------

8- تبیین آثار سیاست های تمرکز زدایی در توسعه سکونتگاه های روستایی (مطالعه موردی ؛استان قزوین)

ولی اله نظری؛ محمد غلامی

چکیده

استان‌های جدید در کشور از یک‌ سو به دلیل افزایش جمعیت و تمرکز آن در نقاط مختلف استان‌های بزرگ و از سوی دیگر به سبب نارضایتی مردم یک شهرستان و محرومیت آن‌ها از خدمات لازم ایجاد می‌شوند. بر این اساس، استان قزوین در سال 1376 در نقشۀ سیاسی ایران متولد گردید. اعمال سیاست‌های تمرکززدایی از یک طرف حاکی از واگذاری اختیارات به حکومت‌های محلی است و از طرف دیگر تداعی‌کنندۀ خلق فرصت‌ها برای زیربخش‌های تقسیمات کشوری تا بتوانند از فرصت‌های به‌دست‌آمده در جهت رشد کمّی و کیفی سکونتگاه‌های روستایی بهره ببرند. مقالۀ حاضر به تبیین سیاست‌های تمرکززدایی در سکونتگاه‌های روستایی استان قزوین می‌پردازد و تلاش می‌کند به این سؤال پاسخ دهد که سیاست‌های تمرکززدایی در ایران چه آثاری بر ساختار کلی روستاهای استان قزوین ایجاد کرده است. بدین جهت، در پژوهش حاضر، با بهره‌گیری از گویه‌های تبیین‌کنندۀ اداری و مالی و سیاسی، در قالب طیف لیکرت، و با بهره‌گیری از روش پانل گذشته‌نگر، مبتنی بر سنجش نگرش در دو دورۀ قبل و بعد از استان‌شدن، با استفاده از فرمول کوکران و به روش تصادفی طبقه‌ای اطلاعات جمع‌آوری شد. چهل و پنج مدیر اجرایی، شامل دهیاران و شوراهای اسلامی، از چهل و پنج روستا، در سطح پنج شهرستان استان قزوین برای این کار انتخاب شدند که نشان‌دهندة جامعة نمونة تحقیق هستند. البته باید اشاره کرد، بعد از استان‌شدن قزوین، در سکونتگاه‌های روستایی توانمندی‌هایی به‌وجود آمد که نشان می‌دهد اگرچه سیاست‌های تمرکززدایی توانسته زمینۀ رشد و ترقی روستاها را پدید آورد، این سیاست‌ها، از منظر کارشناسان و مسئولان محلی، آثار متفاوت داشته است. با وجود این، سیاست‌های تمرکززدایی در استان قزوین شتاب‌دهندۀ توسعۀ روستایی قلمداد شد و زمینه را برای افزایش مشارکت مسئولان محلی و مردم فراهم آورد.

دانلود متن کامل از سایت اصلی فصلنامه

------------------------------------------------------------

9- نگرش رفتاری بنگاه های کشاورزی به آلودگی محیط زیست (مطالعه موردی شهرستان های کرمانشاه و اسلام آباد غرب، ایلام و ایوان غرب)

زهره معتمدی نیا؛ حسین مهدی زاده؛ عبدالحمید پاپ زن

چکیده

امروزه آلودگی محیط زیست به موضوعی بسیار مهم و بحث‌برانگیز تبدیل شده است. باور بیشتر صاحب‌نظران حوزة محیط زیست این است که اصلاح مشکلات زیستمحیطی تا حد زیادی در گرو اصلاح آموزههای انسان و تغییر نگرش وی به منابع طبیعی و محیط زیست است. هدف این مطالعه سنجش نگرش زیستمحیطی مالکان و مدیران بنگاههای کوچک و متوسط کشاورزی و تأثیر آن بر میزان رعایت اصول زیستمحیطی با تکیه بر تئوری رفتار برنامهریزی‌شده است. تحقیق حاضر، به‌لحاظ کمّی، با توجه به هدف، از نوع تحقیقات کاربردی و از لحاظ گردآوری داده‏ها از نوع تحقیقات توصیفی است. جامعة آماری تحقیق دویست و دو نفر از مالکان و مدیران بنگاههای کوچک و متوسط کشاورزی استانهای کرمانشاه و ایلام‌اند که به روش نمونهگیری طبقهای انتخاب شدند. یافتهها نشان داد محدودیت پیشرفت و امکان وقوع بحران زیستمحیطی بر میزان رعایت اصول زیستمحیطی تأثیرگذار است. افزون بر این، شرکت در دورههای آموزش زیستمحیطی تأثیری مثبت و معنادار بر میزان رعایت اصول زیستمحیطی دارد.

 دانلود متن کامل از سایت اصلی فصلنامه

------------------------------------------------------------



:: برچسب‌ها: مقالات جغرافیا, برنامه ریزی روستایی, دانلود مقاله, جغرافیا
دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه خوارزمی. ضمنا از بازدیدکنندگا محترم وبلاگ تقاضا دارم در صورتی که مشکلی در مشاهده ی مطالب یا دانلود فایل ها دارن، از طریق ایمیل به من اطلاع بدن. ممنون
  :: مجید قرنجیک
Locations of visitors to this page :. چت با مديريت .:
کد وضعيت ياهو در وبلاگ